Erozja szkliwa – czym jest, jakie są jej przyczyny i jak jej zapobiegać

Erozja szkliwa jest często spotykanym problemem, który prowadzi do osłabienia struktury zębów i powstania ubytków niepróchnicowego pochodzenia. Przyczyną erozji szkliwa są kwasy wewnątrz- i zewnątrzpochodne. Stan naszego zdrowia, przyjmowane leki oraz dieta mają znaczący wpływ na stan naszego uzębienia, w tym także na proces erozji szkliwa.

Czym jest erozja szkliwa?

Erozja szkliwa jest jednym z rodzaju ubytków zębowych niepróchnicowego pochodzenia. W jej przypadku utrata twardych tkanek szkliwa zachodzi pod wpływem czynników chemicznych. Kwasy pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego negatywnie wpływają na powierzchnię zębów, stopniowo doprowadzając do powstawania ubytków.

Erozja szkliwa jest problemem stomatologicznym, którego nie należy lekceważyć. Prowadzi ona do nieodwracalnej utraty twardych tkanek zęba: szkliwa i zębiny. Pod wpływem kwasów dochodzi do rozmiękczenia i zwiększonej podatności powierzchni zęba na działanie sił mechanicznych. Zęby mleczne dzieci są szczególnie narażone na działanie kwasów, ze względu na ich budowę. Szkliwo zębów mlecznych jest cieńsze oraz słabiej zmineralizowane.

Z każdym rokiem zwiększa się ilość pacjentów, u których wykrywa się ubytki spowodowane działaniem kwasów na powierzchnię zębów. Dlatego bardzo ważna jest profilaktyka oraz regularne wizyty w gabinecie dentystycznym, dzięki czemu zmiany erozyjne zostaną szybciej wykryte. Nieleczona, stale rozwijająca się erozja szkliwa może doprowadzić do:

Przyczyny erozji szkliwa

Bezpośrednią przyczyną erozji szkliwa jest działanie kwasów na powierzchnię zębów. Rozpuszczają one szkliwo, a następnie zębinę, stopniowo powiększając ubytki. W procesie erozji bakterie nie biorą żadnego udziału.

Czynniki wpływające na erozję szkliwa mogą mieć charakter egzogenny lub endogenny.

Do pierwszego rodzaju zaliczmy dietę oraz leki. Spożywanie dużej ilości owoców i warzyw, zwłaszcza tych kwaśnych jak cytryny czy pomarańcze, oraz picie soków owocowych znacząco przyczynia się do erozji szkliwa. Także napoje izotoniczne oraz słodkie napoje gazowane są uznawane za czynnik sprzyjający omawianemu procesowi. Wykazano bezpośrednią zależność między piciem soków owocowych i słodkich napojów a występowaniem erozji u dzieci.

Dieta bogata w produkty o kwaśnym pH nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na rozwój erozji. Duże znaczenie ma także częstotliwość spożywania takich produktów, sposób konsumpcji (płukanie ust, przytrzymywanie produktu w ustach) czy szczotkowanie zębów krótko przed/po spożyciu kwaśnego produktu.

Przyjmowane leki także odgrywają dużą rolę w procesie erozji szkliwa. Niektóre z nich mogą zaburzać produkcję śliny i jej przepływ przez jamę ustną. Warto pamiętać, że ślina jest ważnym czynnikiem hamującym rozwój erozji. Rozcieńcza kwasy znajdujące się w jamie ustnej i oczyszcza zęby. Preparaty zawierające witaminę C oraz żelazo obniżają pH jamy ustnej i sprzyjają powstawaniu nadżerek na zębach.

Kwasy pochodzenia wewnętrznego są związane z chorobami ogólnymi. Wśród nich można wymienić:

 

Jak zapobiegać erozji szkliwa?

Chcąc zapobiegać erozji szkliwa warto zwrócić dużą uwagę na naszą dietę, która często jest bogata w produkty o niskim pH. Przede wszystkim postarajmy się ograniczyć spożywanie słodkich, gazowanych napojów oraz kwaśnych owoców. Nie musimy rezygnować z nich całkowicie, ale po zjedzeniu, np. pomarańczy postarajmy się wyrównać pH jamy ustnej, by zminimalizować wpływ kwasu na zęby. W tym celu można żuć gumę bezcukrową lub zjeść produkt bogaty w wapń i fosforany, np. nabiał. Podczas picia soku owocowego korzystajmy ze słomki, tym samym ograniczymy kontakt napoju z powierzchnią zębów.

Do codziennej pielęgnacji zębów zaleca się stosowanie szczoteczek o miękkim włosiu, np. Elgydium Anti-Plaque miękką szczoteczką, oraz mycie zębów pastami z fluorem. Po umyciu zębów nie przepłukujmy jamy ustnej wodą, wówczas działanie fluoru zawartego w paście będzie efektywniejsze. Warto także stosować pastę do zębów, która przywraca jamie ustnej jej naturalne pH. Pasta Elgydium Anti-Plaque, dzięki węglanowi wapnia, wzmacnia szkliwo i dba o zachowanie równowagi pH jamy ustnej.

Zębów nie powinniśmy myć bezpośrednio po posiłku, zwłaszcza jeśli jedliśmy/piliśmy coś kwaśnego. Odczekajmy przynajmniej godzinę. W tym czasie składniki mineralne zębów będą miały szansę się odbudować. Szczotkowanie zębów tylko jeszcze bardziej zetrze zewnętrzne warstwy zęba osłabione działaniem kwasu. Zamiast tego możemy przepłukać jamę ustną wodą.

Poza tym warto regularnie lakierować zęby preparatem fluorowym.

 

Erozja szkliwa jest problemem, którego nie należy lekceważyć. Dlatego dbajmy o prawidłową higienę jamy ustnej oraz profilaktykę w zakresie regularnych wizyt w gabinecie stomatologicznym.

 

Literatura

Pardak-Przybyszewska S. i in. Diagnostyka erozji, przegląd stosowanych wskaźników. Protet Stomatol, 2019; 69(4): 427-436.

Walerczyk A. i in. Utrata twardych tkanek zębów niepróchnicowego pochodzenia w aspekcie erozji. DENTAL FORUM /1/2015/XLIII.

Stefański T. i in. Przegląd metod badania zmian erozyjnych zębów. DENTAL FORUM /2/2015/XLIII.

https://www.dentalhealth.org/dental-erosion